Na czym polegają klamry ortonyksyjne i kto je zakłada

Klamry ortonyksyjne polegają na naciągu płytki paznokcia za pomocą drutu lub paska przyklejonego do jej powierzchni, co ma zmniejszyć jej wysklepienie i unieść brzegi wbijające się w skórę. Zakłada je podolog lub podiatra, a w razie stanu zapalnego lub ropy najpierw ranę ocenia specjalista.

Co oznacza nazwa ortonyksja

Ortonyksja to zachowawcza korekta kształtu paznokcia, stosowana przede wszystkim przy jego wrastaniu i nadmiernym zakrzywieniu. Rodzaje urządzeń, od formowanego drutu po klamry mocowane kompozytem, pokazują produkty dla gabinetów zebrane pod nazwą klamry ortonyksyjne. Apteline i Medicover porównują ich działanie do aparatu ortodontycznego. Zamiast wycinać fragment tkanek, specjalista zmienia rozkład sił działających na płytkę.

Celem jest odciążenie wału paznokciowego, czyli skóry otaczającej brzeg paznokcia, dlatego to postępowanie należy do podologii, a nie do manicure.

Co jest informacją dla pacjenta, a co produktem dla gabinetu

Pacjent potrzebuje informacji o przebiegu terapii, przeciwwskazaniach i kontroli, natomiast druty, narzędzia do ich formowania i kompozyty są przeznaczone dla specjalistów. Opis takiego produktu nie jest instrukcją samodzielnego założenia klamry, a o doborze rodzaju rozstrzyga osoba, która oceniła palec.

Kto zakłada klamry ortonyksyjne w Polsce

Klamry zakładają przede wszystkim podolodzy, a leczeniem wrastania zajmują się też lekarze, według Apteline zwłaszcza dermatolodzy. Ta sama publikacja przypomina, że podolog nie musi mieć tytułu lekarza, dlatego przy zakażeniu, cukrzycy czy zaburzeniach krążenia rozsądnie jest włączyć lekarza prowadzącego.

Przed wizytą można zapytać o doświadczenie gabinetu z daną metodą oraz o plan kontroli.

Jak wygląda zakładanie klamry na paznokieć

Zabieg zaczyna się od oceny palca, a sama klamra pojawia się często dopiero po wygojeniu skóry. Dokładna kolejność zależy od metody, poniżej przedstawiono ją na przykładzie holenderskiego protokołu Orthonyxia-1 i opisu z encyklopedii dermatologicznej Altmeyera.

1. Specjalista ocenia stadium zmian, kształt płytki, alergie i ukrwienie palca.
2. Jeśli fragment płytki wbija się w skórę, podiatra go usuwa, a na zagojenie daje 1–2 tygodnie.
3. Klamrę formuje się i naciąga, mocując żelem, kompozytem lub klejem, a niekiedy zaczepiając haczykami pod brzegami paznokcia.
4. Całość zabezpiecza się materiałem przypominającym sztuczny paznokieć.
5. Na wizytach kontrolnych sprawdza się wzrost płytki i naciąg, a część modeli co 4–6 tygodni zdejmuje się i poprawia.

Ile trwa noszenie klamry

Najczęściej mówi się o 2–3 miesiącach, jednak bywa to znacznie dłużej. Takie widełki podaje Altmeyer, materiały dla gabinetów mówią o terapii trwającej nawet kilka miesięcy, a randomizowane badanie z paskiem polietylenowym przewidywało 6 miesięcy z wymianą co 2 miesiące.

W codziennym życiu klamra na ogół nie wyłącza z pracy. W niemieckim badaniu Harrera i współpracowników z 2005 roku („Journal of the American Podiatric Medical Association”) 41 pacjentów podzielono między zabieg Emmerta i klamrę. Osoby z klamrą nie brały zwolnienia, a pracujące osoby po zabiegu opuściły średnio 14,7 dnia pracy. Nawroty odnotowano u 4 osób z klamrą i 3 po zabiegu. Komentatorzy zwracali uwagę, że porównano ją ze starszą metodą chirurgiczną.

Kiedy klamra nie jest odpowiednia

Klamry nie stosuje się przy uczuleniu na materiał ani przy znacznie obniżonym ukrwieniu palca. W protokole Orthonyxia-1 wykluczały ją alergia na chrom lub nikiel oraz ciśnienie w palcu nie większe niż 15 mmHg, ze względu na ryzyko odleżyny. Zaawansowane stadia choroby mogą wymagać innego postępowania, a dr Alexander Reyzelman cytowany w „Podiatry Today” uważa, że przy zanokcicy właściwy jest zabieg chirurgiczny.

Sytuacja	Co zwykle ustala specjalista
Zakrzywiona płytka bez zapalenia	Możliwa korekta klamrą lub innym sposobem zachowawczym
Wbity róg, skóra zaogniona	Najpierw usunięcie drażniącego fragmentu, potem ocena
Ropa, ziarnina	Najpierw leczenie zapalenia, często z udziałem lekarza
Nawroty po wielu próbach	Omówienie zabiegu chirurgicznego lub częściowego usunięcia macierzy

Co wiadomo z badań o ortonyksji

Dowody są ograniczone i klamra nie daje gwarancji, że paznokieć nie wrośnie ponownie. W badaniu Márqueza-Reiny i współpracowników z 2020 roku płytka po zdjęciu paska częściowo wracała do poprzedniego kształtu: średnia szerokość wzrosła z 12,86 do 15,01 mm po 6 miesiącach, po czym spadła do 14,03 mm po roku. W randomizowanym badaniu Kruijffa i współpracowników z 2008 roku („Journal of the American College of Surgeons”) odnotowano 8 nawrotów na 51 paznokci z klamrą i 4 na 58 po częściowym usunięciu macierzy, a różnica nie była istotna statystycznie (p=0,14). Grupa z klamrą wracała za to do butów średnio po 1 dniu, a nie po 4. Z badania wykluczono osoby z cukrzycą i zanokcicą, dlatego wyników nie można przenosić na te grupy.

Niektórzy podiatrzy podchodzą do niej sceptycznie. Dr John Mozena nazwał ją pracochłonną i, jego zdaniem, bolesną procedurą, choć w badaniu Harrera ból był mniejszy niż po zabiegu Emmerta. Dr Reyzelman widzi dla niej miejsce u osób, które nie mogą lub nie chcą mieć zabiegu chirurgicznego albo chemicznego, oraz przy pierwszym epizodzie bez znacznego zapalenia.

Najczęstsze pytania o klamry ortonyksyjne

Czy zakładanie klamry boli?

Odczucia zależą od stanu palca. W badaniu Harrera ból był mniejszy niż po zabiegu Emmerta, jednak część specjalistów ma inne doświadczenia.

Czy z klamrą można chodzić w zwykłych butach?

Autorzy badania z paskiem polietylenowym opisują metodę jako niekolidującą z obuwiem, a Harrer odnotował wcześniejszy powrót do zwykłych butów bez znacznego bólu. Ucisk warto jednak ograniczać, bo ciasne obuwie sprzyja wrastaniu.

Czy klamrę można założyć dziecku?

Medicover podaje, że ortonyksję można stosować u pacjentów w każdym wieku, jednak dla pacjenta nie oznacza to samodzielnej decyzji, a przy dziecku z bolesnym paznokciem Apteline radzi zacząć od pediatry.

Czy klamra może się odkleić?

Tak, przypadkowe odklejenie opisano w badaniu z paskiem polietylenowym i wymagało ponownego założenia. O takiej sytuacji trzeba powiedzieć w gabinecie.

Źródło grafiki: Canva Pro